Las Fallas: kunst die in vlammen opgaat
Van timmermansvuur tot werelderfgoed
Over het ontstaan van Las Fallas bestaan verschillende verhalen. De bekendste versie voert terug naar de timmerlieden van Valencia. Aan het einde van de winter zouden zij hun oude hout, werkafval en houten standaards voor olielampen hebben verbrand. Dit gebeurde rond 19 maart, de feestdag van Sint-Jozef, beschermheilige van de timmerlieden.
In de loop der tijd kregen de houten constructies steeds vaker gezichten, kleding en herkenbare personages. Zo groeiden eenvoudige vreugdevuren uit tot grappige en soms behoorlijk scherpe voorstellingen van gebeurtenissen, politici en bekende personen. Humor en maatschappijkritiek spelen nog altijd een belangrijke rol.
Tegenwoordig worden de fallas ontworpen en gebouwd door gespecialiseerde kunstenaars en ambachtslieden. Een falla is het complete monument; de afzonderlijke figuren worden ninots genoemd. Sommige bouwwerken zijn vele meters hoog en en bevatten tientallen kleurrijke figuren. Maandenlang wordt eraan gewerkt – en uiteindelijk gaat vrijwel alles in vlammen op. Een beetje zonde? Misschien. Maar juist die vergankelijkheid maakt het feest zo bijzonder.
Sinds 2016 staan de Fallas op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed.
Een stad vol muziek, bloemen en buskruit
Las Fallas draait om veel meer dan alleen de monumenten. Tijdens de plantà worden de fallas in de straten opgebouwd. Daarna volgen optochten, muziek, traditionele kleding, bloemenoffers, vuurwerk en de oorverdovende mascletàs. Hierbij gaat het niet zozeer om mooie vuurwerkfiguren, maar vooral om het ritme en de steeds harder wordende knallen. Je voelt ze werkelijk tot in je buik!
Tijdens de tentoonstelling van de ninots kan het publiek stemmen op een favoriete figuur. De winnaar wordt ninot indultat genoemd en ontsnapt aan de vlammen.
Op 19 maart, de dag van Sint-Jozef, volgt de grote finale: la cremà. Eerst worden de kinderfallas verbrand en daarna zijn de grote monumenten aan de beurt. Een indrukwekkend en soms emotioneel afscheid van maandenlang creatief werk.
Las Fallas in Dénia
Ook Dénia viert Las Fallas uitbundig. De belangrijkste feestdagen vallen rond 17, 18 en 19 maart. Elf fallascommissies veranderen de stad in een groot openluchtmuseum vol kunst, satire, muziek en feest.
Wil je de fallas rustig bekijken? Ga dan overdag. Voor de mascletàs en de cremà is gehoorbescherming, zeker voor kinderen, absoluut aan te raden. Houd ook rekening met afgesloten straten en parkeer buiten het centrum.
Bekijk voor actuele data en het programma de officiële informatie over Las Fallas in Dénia.
Onderstaande foto’s zijn op zaterdag 19 maart 2016 in Dénia gemaakt.
Waar moet je zijn tijdens Las Fallas in Valencia?
Het korte antwoord? Bijna overal! Tijdens Las Fallas staan verspreid door Valencia honderden grote en kleine monumenten. Alles bekijken is onmogelijk, dus kies een paar wijken en maak er een mooie wandelroute van.
Eén dag in Valencia
Kom je vanuit Villa Annabel, dan is de trein vanuit Gandia een heel fijne optie. De C1 rijdt rechtstreeks naar Estació del Nord, midden in het feestgebied. Zo hoef je niet door afgesloten straten te rijden of lang naar een parkeerplaats te zoeken. Controleer vooraf wel altijd de actuele dienstregeling.
Begin bij Estació del Nord en wandel langs de falla van Convento Jerusalén richting Plaza del Ayuntamiento. Hier staat de gemeentelijke falla en vindt van 1 tot en met 19 maart iedere dag om 14.00 uur de beroemde mascletà plaats. Wil je deze meemaken? Zorg dan dat je ruim op tijd bent, want het wordt ontzettend druk.
Loop daarna via het historische centrum langs pleinen zoals Plaza de la Merced en Plaza del Pilar. In deze omgeving staan meerdere bekende fallas dicht bij elkaar.
Vervolg je route richting Eixample en Ruzafa. Rond de straten Sueca, Cuba, Almirante Cadarso en Reino de Valencia vind je vaak enkele van de indrukwekkendste monumenten. Ruzafa staat bovendien bekend om zijn feestelijke verlichting, gezellige sfeer en vele restaurants en terrasjes. Een perfecte plek om je dag af te sluiten!
Heb je meer dan één dag? Kies dan met behulp van de actuele kaart nog een wijk of prijswinnende falla. Campanar is bijvoorbeeld een mooie aanvulling, maar ligt verder van het centrum.
Bekijk vóór vertrek altijd de officiële Fallas-kaart van Valencia. Hierop staan de locaties van dat jaar aangegeven. Veel handiger dan vertrouwen op een oude route die je misschien naar een verdwenen falla stuurt!
Fallas buiten Valencia
Fallas worden vooral in de regio Valencia gevierd. Ook plaatsen zoals Dénia en Gandia hebben hun eigen monumenten, optochten, vuurwerk en cremà. Zoek het programma bij voorkeur via de officiële toeristische website of de lokale fallasorganisatie. Data en aanvangstijden kunnen namelijk ieder jaar veranderen.
Museu Faller de Gandia
Wil je buiten de feestperiode toch helemaal in de wereld van Las Fallas duiken? Bezoek dan het Museu Faller de Gandia. Dit interactieve museum laat zien hoeveel creativiteit, vakmanschap en traditie er achter het feest schuilgaan.
Je ontdekt er traditionele kleding, muziek, pirotechniek en het volledige maakproces van een falla. Met beeld, geluid en interactieve onderdelen kun je zelfs ervaren hoe een mascletà wordt opgebouwd. Leuk én verrassend , ook wanneer je normaal gesproken niet zo’n museumliefhebber bent.
Bekijk voor actuele openingstijden de website van het Museu Faller de Gandia.